Geef antwoord op de volgende vraag:
1. Is de Chinese muur langer of korter dan 10 kilometer?
Dat was waarschijnlijk niet zo moeilijk om te beantwoorden. De volgende vraag is al wat lastiger. Denk goed na.
2. Hoe lang is de Chinese muur?
Bij het beantwoorden van de tweede vraag is de kans groot dat je wordt beïnvloed door het getal uit de eerste vraag. Wanneer we een kwantitatieve schatting maken, dan beweegt ons antwoord namelijk in de richting van een (vaak irrelevant) vooraf overwogen getal. Wanneer deze waarde hoog is, dan valt onze schatting hoger uit dan wanneer deze waarde laag is. Dit staat bekend als het ankereffect of anchoring.
Uit talloze studies is gebleken dat dit ankereffect een robuust fenomeen is. Zelfs wanneer mensen vooraf gewaarschuwd worden, of wanneer er een beloning volgt voor het maken van een accurate schatting, dan blijkt het effect niet of nauwelijks te verminderen. Dat is jammer, want in de praktijk kunnen we best wel eens last hebben van die numerieke getallen die in ons geheugen actief worden gemaakt.
Zo verwachten we van rechters dat zij een weloverwogen en onafhankelijk oordeel vellen in juridische zaken op basis van inhoudelijke argumenten. Toch kan dus ook de eis van de aanklager over de op te leggen strafmaat (bijvoorbeeld 8 maanden) de oordeelsvorming van de rechter beïnvloeden. Die invloed is dan niet louter een gevolg van de overredingskracht van de aanklager, maar ook van het aantal maanden straf dat de aanklager eist.
Maar ook bij het afdingen op de markt zal een hoog openingsbod van de verkoper onze beoordeling van een reële prijs van die Chinese vaas beïnvloeden. We kunnen in dat geval maar beter zelf met een laag bod openen. Het zal de minimale verkoopprijs van de verkoper vast niet doen veranderen, maar het beschermt ons eigen oordeel wel tegen de invloed van het veel te hoge openingsbod van de marktkoopman.
De Chinese muur is 6.259 kilometer lang.
